ĐHQG-HCM thúc đẩy đổi mới dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ, hướng tới Top 100 thế giới

Ngày 13/4/2026, ĐHQG-HCM tổ chức Hội thảo khoa học “Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ”, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước. Chương trình nhằm làm rõ vai trò của Toán học trong hệ sinh thái khoa học – công nghệ hiện đại, đồng thời đề xuất các định hướng đổi mới căn bản cho giáo dục Toán học tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh tri thức toàn cầu.

Chương trình nhằm làm rõ vai trò của Toán học trong hệ sinh thái khoa học – công nghệ hiện đại.

Thiết kế lại con đường học Toán: từ nền tảng tri thức đến động lực đổi mới sáng tạo

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc ĐHQG-HCM cho rằng, trong bối cảnh khi khoa học – công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có và trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế tri thức, năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia ngày nay không còn chỉ dựa vào tài nguyên hay lao động, mà phụ thuộc ngày càng sâu sắc vào năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm chủ các công nghệ chiến lược. Theo đó, Toán học không chỉ đóng vai trò nền tảng mà còn là “hạ tầng vô hình” nâng đỡ toàn bộ hệ thống công nghệ hiện đại.

Dẫn chứng từ Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay được phê duyệt vào cuối năm 2025, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết 06 nhóm công nghệ chiến lược như mô hình ngôn ngữ lớn, trí tuệ nhân tạo, robot tự hành, mạng 5G, blockchain hay thiết bị bay không người lái đều có điểm chung là dựa trên nền tảng Toán học. Không dừng lại ở đó, hàng loạt lĩnh vực mũi nhọn khác như công nghệ bán dẫn, y – sinh học, vật liệu mới hay năng lượng cũng đều cần đến sự tham gia sâu của Toán học. Điều này cho thấy, nếu không phát triển Toán học một cách đúng mức và đúng hướng, sẽ rất khó để tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh vai trò của Toán học trong kỷ nguyên công nghệ.

Tuy nhiên, Giám đốc ĐHQG-HCM chỉ ra khoảng cách đáng kể giữa tiềm năng và thực tế. Dù hệ thống có nhiều học sinh giỏi Toán và đội ngũ nhà khoa học có năng lực, nhưng việc kết nối kiến thức Toán học với các lĩnh vực công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong chương trình đào tạo vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế đang chuyển mạnh theo hướng tích hợp, liên ngành và đề cao khả năng vận dụng Toán học để giải quyết các vấn đề thực tiễn, thay vì chỉ dừng lại ở truyền thụ tri thức thuần túy.

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai đặt ra 03 vấn đề: học Toán để làm gì, làm thế nào để Toán học trở thành động lực phát triển của các ngành, và cần đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy ra sao để đón đầu xu hướng toàn cầu. Theo đó, thách thức lớn nhất không phải là thay đổi từng học phần hay nội dung riêng lẻ, mà là phải “thiết kế lại con đường học Toán” một cách tổng thể, xuyên suốt từ bậc phổ thông đến đại học và sau đại học, bảo đảm người học từng bước hình thành các năng lực cốt lõi như tư duy mô hình hóa, xác suất – thống kê, tối ưu, thuật toán, tính toán khoa học, phân tích dữ liệu và khả năng làm việc liên ngành.

Trên cơ sở đó, chiến lược phát triển ngành Toán học của ĐHQG-HCM được định hình theo hướng xây dựng một hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu mang tính liên thông và tích hợp cao. Trong hệ sinh thái này, các trường phổ thông đóng vai trò phát hiện và bồi dưỡng tài năng từ sớm; các trường đại học đảm nhận đào tạo chuyên sâu, gắn với nghiên cứu và ứng dụng; còn bậc sau đại học là nơi phát triển các hướng nghiên cứu tiên tiến, kết nối với nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội. Bà cũng nhấn mạnh vai trò của các mô hình như nhóm nghiên cứu – giảng dạy liên cấp, học phần tích hợp, chương trình liên ngành – liên trường, cũng như các hoạt động trải nghiệm nghiên cứu sớm nhằm tạo ra sự liên thông thực chất trong đào tạo.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Giám đốc ĐHQG-HCM cho rằng cần một sự chuyển dịch đồng bộ trên ba phương diện: từ dạy Toán như một hệ thống tri thức khép kín sang dạy như một năng lực giải quyết vấn đề mở; từ đào tạo phân tách giữa các bậc học sang một lộ trình liên thông phát hiện – bồi dưỡng – phát triển nhân tài; từ tư duy cung cấp chương trình theo năng lực sẵn có sang đào tạo gắn với nhu cầu của các bài toán công nghệ chiến lược. “Đây là chuyển dịch không dễ, nhưng nếu không làm, chúng ta sẽ rất khó đi nhanh và đi xa trong mục tiêu nâng cao chất lượng, khẳng định vị thế học thuật”, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh.

Chương trình quy tụ đông đảo nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước.

Khẳng định vai trò trung tâm của Toán học trong hệ sinh thái công nghệ hiện đại

Hội thảo “Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ” được tổ chức không chỉ như một diễn đàn học thuật, mà còn là nơi kết nối các góc nhìn đa chiều về vai trò của Toán học trong thời đại công nghệ. Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các chương trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Toán học được nhìn nhận như nền tảng xuyên suốt của nhiều lĩnh vực chiến lược, từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn đến bán dẫn, vật liệu và năng lượng.

Sự tham gia của các nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước như GS Vũ Hà Văn, GS Nguyễn Hùng Minh Tân, GS Nguyễn Hoài Minh, GS.TS Đặng Đức Trọng, PGS.TS Trần Minh Triết và TS Võ Đức Cẩm Hải đã mang đến những góc nhìn từ lý thuyết đến thực tiễn; đồng thời dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế đến bối cảnh Việt Nam. Các tham luận không chỉ phân tích vai trò của Toán học trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu hay công nghệ bán dẫn, mà còn nhấn mạnh sự chuyển đổi bản chất của Toán học trong hệ sinh thái tri thức hiện đại – từ một ngành khoa học nền tảng trở thành “ngôn ngữ thiết kế của công nghệ” và “hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo”.

Các chuyên gia đề cập hướng tiếp cận kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo, mô hình thống kê, hệ động lực và đại số trong các nhóm nghiên cứu quốc tế.

GS.TS Đặng Đức Trọng – Khoa Toán – Tin học, Trường ĐH Khoa học tự nhiên cho rằng việc đổi mới phương pháp giảng dạy Toán cần bắt đầu từ việc thay đổi vai trò của người học trong lớp học. “Thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, giảng viên cần ‘ủy nhiệm’ quá trình học cho sinh viên thông qua các phương pháp kích thích tư duy độc lập và khả năng tự khám phá. Chúng ta cần tạo ra những tình huống mà ở đó sinh viên buộc phải suy nghĩ, phải tự chứng minh, thậm chí đối diện với những bài toán chưa có lời giải rõ ràng. Chính quá trình đó mới hình thành năng lực nghiên cứu thực sự”, GS.TS Đặng Đức Trọng nói.

Trong khi đó, GS Vũ Hà Văn – Đại học Hồng Kông, Giám đốc khoa học VinIF nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, Toán học ngày càng giữ vai trò nền tảng đối với mọi đột phá công nghệ. “Toán học không phải là một tập hợp các công thức tính toán, mà là cách ta nhìn nhận thế giới. Nhiều chương trình đào tạo hiện nay vẫn nặng về lý thuyết, giáo trình chậm cập nhật và chưa gắn với nhu cầu công nghệ hiện đại, dẫn đến tình trạng sinh viên dù có nền tảng vẫn phải đào tạo lại khi bước vào các lĩnh vực như AI hay khoa học dữ liệu. Đổi mới cách dạy và học Toán không còn là câu chuyện riêng của giáo dục, mà đã trở thành một bài toán mang tầm quốc gia”, GS Vũ Hà Văn nói.

Hội thảo cũng đề cập đến thực tiễn giảng dạy tại Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp, tăng cường kết nối giữa lý thuyết và ứng dụng.

Tại Hội thảo, các chuyên gia đề cập hướng tiếp cận kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo, mô hình thống kê, hệ động lực và đại số trong các nhóm nghiên cứu quốc tế, cho thấy Toán học đang ngày càng đóng vai trò trung tâm trong việc lý giải và phát triển các mô hình học sâu, từ đó tạo nền tảng cho thế hệ công nghệ thông minh tiếp theo. Điều này cũng đồng nghĩa với việc giáo dục Toán học cần được tái cấu trúc theo hướng mở, linh hoạt và gắn với thực tiễn, nhằm trang bị cho người học không chỉ kiến thức mà còn năng lực sáng tạo và thích ứng.

Hội thảo cũng đề cập đến thực tiễn giảng dạy tại Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp, tăng cường kết nối giữa lý thuyết và ứng dụng, cũng như thúc đẩy tư duy liên ngành trong đào tạo. Để Toán học thực sự trở thành động lực phát triển, các chuyên gia cho rằng cần có sự thay đổi đồng bộ từ chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy đến cơ chế hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu.

Thông qua hội thảo, ĐHQG-HCM tiếp tục khẳng định định hướng phát triển Toán học theo hướng liên ngành, gắn với công nghệ và nhu cầu thực tiễn, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế và thu hút chuyên gia. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và từng bước đưa lĩnh vực Toán học của ĐHQG-HCM tiệm cận Top 100 trường đại học hàng đầu thế giới.

KHẮC HIẾU

Nguồn: vnuhcm.edu.vn

Mục tiêu Phát triển bền vững: SDG4-Giáo dục có chất lượng

Từ khoá: ĐHQG-HCM, Khoa học công nghệ, Ngành Toán học, Top 100 thế giới